"When men are pure, laws are useless...

... when men are corrupt, laws are broken", όπως ο παλιός γνώριμος της ιστορίας μας Disraeli είπε κάποτε. Τέλος πάντων... Περίμενα να κατασταλάξει λίγο ο κουρνιαχτός για να διατυπώσω μερικές σκέψεις. Μου προξένησε έκπληξη πόσο γρήγορα για ένα τόσο σημαντικό θέμα, και με τσαπατσουλιά εφάμιλλη του νόμου της Γιαννάκου, κόμματα και συντεχνίες σπρώχτηκαν στα media με κατηγορηματικότητα και απαράμιλλο σθένος, αλλά δυστυχώς χωρίς εναλλαχτικές προτάσεις. Ας είναι... Οι οποιεσδήποτε πολιτικές και νομοθετικές πρωτοβουλίες για να αναβαθμιστούν τα Πανεπιστήμια, όπως θα συμφωνούσαν οι περισσότεροι απο εμάς τους καλοθελητές, θα έπρεπε να στοχεύουν σε μια σειρά από απλά, αλλά βαρύγδουπα και θεμελιακά πράματα: στην ενίσχυση της αυτοτέλειας τους, την αξιολόγηση σε όλα τα επίπεδα και τον κοινωνικό έλεγχο, την αποκομματικοποίηση, την επιστημονική αξιοκρατία και διαφάνεια. Το θέμα του ασύλου το θεωρώ δευτερεύον.

Διαβάζοντας, λοιπόν, το σχέδιο της Γιαννάκου και των «σοφών» παρατρεχάμενων, χωρίς μικροκομματικές ή συντεχνιακές προκαταλήψεις και αντανακλαστικά, και παρακάμπτοντας τη γενική προχειρότητα με την οποία συντάχθηκε, μετά από αλισβερίσια ενός χρόνου, αναγνωρίζει κανείς πολλές καλές προθέσεις στην κατεύθυνση των παραπάνω προσταχτικών. Για να λέμε, που και που, και του στραβού το δίκιο. Αλλά οι καλές προθέσεις αυτο-εξαντλούνται στο ίδιο το κείμενο, σαν να τις κόψαν το βήχα, πόσο μάλλον όταν τέτοιες νομοθετικές ευλογίες θα κληθούν να εφαρμοστούν πάνω σε μία τελματωμένη πραγματικότητα και από μια αναποτελεσματική και διεφθαρμένη πολιτική εξουσία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η προτεινόμενη από το Αρθρο 8 καθολική ψηφοφορία των φοιτητών στην εκλογή οργάνων (κάτι που αυτοαναιρείται παρακάτω στο άρθρο 22, όπου γίνεται λόγος για αντιπρόσωπους φοιτητών από τα ΔΣ τους!), που προσπαθεί μεν να παρακάμψει τις κομματικές παρατάξεις, αλλά εξακολουθεί να δίνει μεγάλη βαρύτητα στην ψήφο των φοιτητών και μάλιστα ανεξάρτητα της προσέλευσης τους. Φαντάζομαι ότι τα μυαλά των αρχι-συνδικάλων των μεγάλων παρατάξεων έχουν αρχίσει να δουλεύουν, ώστε να αξιοποιηθεί στο μέγιστο η καθολική μεν, καθοριστική δε, συμμετοχή της φοιτητικής μάζας.

Ενα δεύτερο παράδειγμα είναι η εκλογή μελών ΔΕΠ, όπου είναι αφελές να περιμένουμε να καταπολεμηθεί ο φαβοριτισμός και η οικογενειοκρατία απλά απαρτίζοντας το 1/3 των μελών των εκλεκτορικων σωμάτων από άλλα τμήματα ή πανεπιστήμια. Γιατί, άραγε, όπως πρότεινε ο Θέμης Λαζαρίδης , να μη θεσμοθετηθεί ο αποκλεισμός υποβολής υποψηφιότητας από διδάκτορες οικείου ΑΕΙ, τουλάχιστον για μια πολύχρονη περίοδο μετά την εκπόνηση της διατριβής τους; Απλούστατη ρύθμιση και εύκολα εφαρμόσιμη.

Ακόμα και αυτή η δήθεν διεύρυνση της αυτοτέλειας είναι μεσοβέζικη, αφού τα ΑΕΙ δεν έχουν κανένα λόγο ως προς τον αριθμό και το προσόντα των εισακτέων σε αυτά. Στο κάτω-κάτω της γραφής καμιά αυτοτέλεια δεν μπορεί να είναι ουσιαστική, όταν το πανεπιστήμιο θα τελεί υπό την απόλυτη οικονομική εξάρτηση του εκάστοτε υπουργείου, υπό όρους ή άνευ όρων.

Στο σοβαρότερο ίσως θέμα των κύκλων αξιολόγησης και της χρηματοδότησης με προγραμματισμό και λογοδοσία, πολύ φοβούμαι ότι με το υπάρχον ενδημικό καθεστώς της διαπλοκής και της διαφθοράς, σε συνδυασμό -ας μην ξεχνάμε!- την κατάπτωση του πολιτικού μας συστήματος, η όλη επιχείρηση με μαθηματική βεβαιότητα θα εκφυλιστεί σε γραφειοκρατικές και νομολογικές ασκήσεις επί χάρτου, όπου οι έχοντες πρόσβαση σε κέντρα αποφάσεων και εξουσίας θα εξασφαλίζουν (με ωραιοποιημένες ή "γρηγοροσημο"-σφραγισμένες εκθέσεις αξιολόγησης) τα περιπόθητα κονδύλια, ανεξάρτητα της ποιότητας του έργου που παράγουν, όπως καληώρα γίνεται με τα λεφτά για την έρευνα και τα μεταπτυχιακά. Και επειδή ο κορβανάς είναι περιορισμένος, προμηνύεται πελατειακό (των πρυτάνεων-πελατών εννοώ) μακελιό έξω από τα σκαλιά του Υπουργείου.